Blog

Fachowo o dietetyce

zaburzenia-odzywiania.png

Zaburzenia odżywiania - Anorexia Nervosa

  • Lidia Szczepańska
  • Zdrowie

Zaburzenia odżywiania stają się coraz bardziej powszechnym problemem w społeczeństwie. Ich etiologia jest złożona. Do czynników mających wpływ na pojawienie się zaburzeń odżywiania zaliczyć można: dostępność jedzenia, presję wizerunku, problemy z budowaniem relacji z otoczeniem i z samym sobą, potrzebę akceptacji, jakość relacji w rodzinie, a także czynniki genetyczne i biologiczne.

Obecnie żyjemy w kulturze, którą określić można jako schizofreniczną. Z jednej strony atakowani jesteśmy przez reklamy jedzenia powszechnie uznawanego za niezdrowe. Atrakcyjnie przedstawione, efektownie sfotografowane i zamieszczone na bilbordach oraz pierwszych stronach poczytnych magazynów słodycze, produkty przetworzone, a także tłuste i słone przekąski zachęcają nas do nieustającej konsumpcji. Z drugiej strony w mediach stale napotykamy na informacje o konieczności stosowania odpowiedniej diety, dbałości o szczupłą sylwetkę i zdrowie.

Nie bez znaczenia jest również promowany w mediach kult szczuplej i sylwetki, o jakiej marzy większość nastolatek. Sprzeczność komunikatów sprawia, że nie każda osoba jest w stanie zachować odpowiedni dystans do pojawiających się każdego dnia informacji. Wyzwaniem staje się także selekcja i umiejętność odróżnienia wiadomości istotnych od zbędnych lub nieprawdziwych.

Podążając bezrefleksyjnie za każdym przekazem promującym tzw. wzorce piękna, osoby młode, które są szczególnie podatne na wpływy o wiele łatwiej wchodzą w „narzucane” im przez media role. W efekcie może pojawić się problem z restrykcjami i nadmiernym kontrolowaniem ilości spożywanego jedzenia lub przejadaniem się wywołującym poczucie winy i działania kompensacyjne.

Pierwszym z grupy sklasyfikowanych zaburzeń odżywiania, które będą opisywane w kolejnych wpisach jest jadłowstręt psychiczny, (ang. Anorexia Nervosa, AN)

Kryteria diagnostyczne według ICD-10:

  1. Zmniejszenie masy ciała (lub brak przyrostu-w przypadku dzieci) prowadzące do osiągnięcia masy ciała poniżej 15% prawidłowej albo oczekiwanej dla wieku lub BMI równe lub mniejsze 17,5
  2. Zachowania zmierzające do zmniejszenia masy ciała: unikanie „tuczącego” jedzenia, prowokowanie wymiotów, przeczyszczania, wyczerpujące ćwiczenia fizyczne, stosowanie leków zmniejszających łaknienie lub mających działanie moczopędne
  3. Obawa przed przytyciem i zaburzony obraz własnego ciała
  4. Zaburzenia hormonalne, manifestujące się u kobiet zanikiem miesiączki, a u mężczyzn utratą zainteresowań seksualnych i potencji
  5. Zaburzenie nie spełnia kryteriów rozpoznania bulimii psychicznej

Kryteria diagnostyczne według DSM-5

  • Ograniczenie podaży energetycznej posiłków prowadzące do znacząco obniżonej masy ciała (adekwatnie do płci, wieku, zdrowia psychicznego)
  • Intensywna obawa przed przyrostem masy ciała lub otyłością, lub utrzymujące się zachowania uniemożliwiające przyrost masy ciała, nawet przy znacząco obniżonej masie ciała
  • Zaburzone doświadczanie masy ciała lub kształtu ciała, nadmierny wpływ masy ciała na samoocenę lub utrzymująca się nieświadomość znaczenia obecnej, zbyt niskiej masy ciała.

Według klasyfikacji DSM -5 wyróżnia się cztery stopnie nasilenia jadłowstrętu psychicznego, w zależności od BMI:

  • Łagodny (BMI ≤ 17 kg/m2)
  • Umiarkowany (BMI 16-16,99 kg/m2)
  • Ciężki (BMI 15-15,99 kg/m2)
  • Bardzo ciężki (BMI < 15 kg/m2

Wyróżnia się dwa typy anoreksji:

  • Typ restrykcyjny (ograniczający), który charakteryzuje się ograniczaniem przez osobę chorą przyjmowania pokarmu do bardzo niewielkich porcji i nieregularnie stosuje środki przeczyszczające.
  • Typ bulimiczny (z napadami objadania się lub przeczyszczaniem), w którym osoba mimo zwyczajowego ograniczania ilości przyjmowanego pokarmu, regularnie doświadcza okresów przejadania się lub prowokowania wymiotów i nadużywania środków odwadniających i przeczyszczających.

Powstawanie

U podłoża zaburzeń odżywiania leżą czynniki biologiczne, genetyczne, rodzinne, kulturowe i indywidualne.

Bardzo często wymienione czynniki wzajemnie na siebie wpływają i trudno wyodrębnić zestaw, które zawsze predysponuje do pojawienia się zaburzeń odżywiania. Na pewno charakterystyczne dla osób chorujących na anorexię jest:

  • Nadmierna samokontrola
  • Skłonność do rywalizacji i chęć osiągania wysokich wyników
  • Przesadna dbałość o wygląd i masę ciała
  • Perfekcjonizm
  • Labilność emocjonalna

Ponadto u pacjentów z anorexią można zauważyć:

  • Na poziomie myśli: usztywnione myślenie, trudności w podejmowaniu decyzji, trudności z koncetracją
  • Na poziomie emocji: obniżenie nastroju, tendencja do złoszczenia się, ataki lęku
  • Na poziomie zachowania: obsesyjność-sztywność w różnych sferach, pedantyczność, brak spontaniczności, nadmierna koncentracja na sobie

Anorexia wiąże się ze zwiększonym ryzykiem pojawienia się powikłań somatycznych oraz dodatkowych zaburzeń psychicznych, w tym depresji, stanów lękowych i obsesyjno-kompulsywnych.

Pacjenci prezentujący typ objadająco-przeczyszczający w porównaniu z pacjentami prezentującymi typ restrykcyjny są bardziej impulsywni i charakteryzują się większą skłonnością do nadużywania alkoholu i innych substancji psychoaktywnych.

Osoby chore na anorexię mogą prezentować różne objawy, które zagrażają ich życiu i zdrowiu.

Anorexia jest uznawana za chorobę charakteryzującą się największym wskaźnikiem śmiertelności wśród wszystkich chorób psychiatrycznych. Dlatego tak ważna jest czujność rodziny, najbliższego otoczenia, a także osób u których osoba chorująca szuka pomocy. Bardzo często dziewczęta (ale i chłopcy) zmagający się z anorexią pierwsze kroki kierują raczej do gabinetu dietetyka niż psychologa. Niezwykle ważna jest wówczas nie tylko gruntowna wiedza na temat tego zaburzenia, ale także umiejętność nawiązania relacji i powstrzymania się od oceny. Przede wszystkim należy taką osobę zachęcić do wizyty u psychologa lub psychiatry. Optymalnym rozwiązaniem w leczeniu chorych na anorexię jest opieka zespołu interdyscyplinarnego, składającego się z lekarza, psychologa, dietetyka lub psychodietetyka. W zależności od potrzeb skład takiego zespołu może być poszerzany o przedstawicieli innych specjalności.

Podstawą oceny sposobu żywienia osoby chorującej na anorexię jest prawidłowo przeprowadzony wywiad żywieniowy, dzięki któremu uzyskujemy od pacjenta informację dotyczącą jego nawyków i zwyczajów żywieniowych.

Celem leczenia żywieniowego jest nie tylko normalizacja masy ciała. Szczególnie ważne jest dążenie do zniwelowania patologicznych zachowań żywieniowych, ukształtowania prawidłowych postaw wobec odżywiania się, a także osiągnięcie przez pacjenta zdolności do prawidłowej percepcji stanu głodu i sytości.  Kolejnym elementem jest edukacja żywieniowa, a właściwie reedukacja, na podstawie której pacjent dokonuje korekty własnej wiedzy związanej z odżywianiem się.

Dietoterapia obejmuje odpowiedni plan żywieniowy oparty na regularnych, różnorodnych i zbilansowanych posiłkach, dostosowanych do aktualnego stanu pacjenta i jego preferencji smakowych. Właściwy bilans energetyczny, proporcje makroskładników, podaż białka, błonnika, kwasów tłuszczowych, składników mineralnych i witamin znacząco wpływają na poprawę samopoczucia i sprzyjają procesowi zdrowienia.

0
0
0
s2sdefault

Poradnictwo dietetyczne uwzględniające najnowsze badania naukowe

ROLĄ DIETETYKA JEST NIE TYLKO PRZYGOTOWANIE PROFESJONALNEGO PLANU ŻYWIENIOWEGO ALE TAKŻE WSPIERANIE PACJENTA NA KAŻDYM ETAPIE STOSOWANIA DIETY I MOTYWOWANIE DO WYTRWANIA W DĄŻENIU DO CELU. CELEM TYM ZAWSZE POWINNO BYĆ ZDROWIE